Licht

Waarom heb je licht nodig

Zonder licht kunnen planten geen fotosynthese (dmv lichtenergie CO2 omzetten in koolhydraten zoals glucose) doen en bijgevolg niet groeien. Als ze te weinig licht krijgen, gaan planten zich teveel strekken en worden ze te lang, iel en zwak (zeer vatbaar voor ziektes). Uiteindelijk vallen ze om en is het gedaan met het plantje.

Zelfs al groeien jouw plantjes dicht bij het raam, in de winter kunnen de planten daar toch last ondervinden (vooral de jonge planten en zaailingen), wanneer het aantal uren zon per dag heel laag is.

iele-zaailingen
Iele zaailingen door te weinig licht

Ik heb voor mezelf besloten om mediterraanse groenten – zoals tomaten en pepers – niet meer voor een raam te laten kiemen en opgroeien, want mijn planten worden dan veel te sprieterig. Bij het verplanten of verpotten moet het “lange” plantje altijd heel diep staan en blijft het de neiging vertonen om té snel té groot (hoog) te worden (als het op die plaats blijft staan).

Een oplossing is: bijverlichten, een groeilamp kopen voor jouw planten; mijn beste investering voor het opkweken van mijn tomaten, pepers en andere planten. Ondertussen gebruik ik het ook om in de winter wat sla en micro-greens te voorzien!

Een lijstje met weetjes over licht & planten

Wat je vooral moet weten over planten, lampen en licht:

  • Planten hebben fotoreceptoren, welke bepaalde golflengten van het licht absorberen. De golflengte van het licht dat jij gebruikt, moet dus zoveel mogelijk de zon nabootsen
  • De reden waarom de meeste planten groen zijn, is omdat ze groen licht niet echt absorberen en dus terugkaatsen naar onze ogen. Als je al eens speciale LED lampen hebt gezien, dan weet je nu waarom je vooral veel combinaties met blauwe en rode LEDs zit.
  • De meeste planten hebben voldoende aan 10-12 uur licht per dag. Als planten te weinig licht krijgen, zijn de bladeren meestal bleker dan normaal en zijn ze kleiner
  • Bloeiende en vruchtdragende planten hebben meer uren licht nodig, tot wel 16 uur per dag.
  • De groeilampen moeten zo dicht mogelijk bij de planten hangen, zonder dat de bladeren verbranden. Sommige lampen zijn zo sterk en/of geven zoveel warmte af, dat ze heel hoog moeten hangen
  • Voor een kleine oppervlakte heb je helemaal geen dure lampen nodig.
  • Watt vs Lumen: Watt is de hoeveelheid energie nodig om licht te maken, lumen is een eenheid om de hoeveelheid licht te meten. Hoe meer lumens in een lamp, hoe feller de lamp. Maar lumens zijn ook niet de beste manier om het licht te meten. Beter is nog in μmol/m²/s. PAR wordt ook veel gebruikt, maar uiteindelijk is dat vooral interessant voor mensen die de volledige groeicyclus van de plant willen doorlopen.
  • Vergeet niet dat lampen energie verbruiken. Op die manier zijn de planten duurder dan dat je ze buiten opkweekt.

Als je geïnteresseerd bent in het meer technische aspect van licht en lampen, kijk onderaan de pagina voor enkele links. Een super tip zijn ook de vele fora op het internet, en – grappig genoeg – vele wiet fora 😀

Welke types lampen heb je?

Er zijn een aantal soorten lampen. Hieronder een overzichtje van de meest courante, de kaars laten we achterwege 😀

  • Gloeilampen

gloeilampDe typische oude gloeilampen. De hoge wattage lampen zijn amper nog te vinden, maar her en der zie nog nog wel wat. Ook al zijn te tamelijk goedkoop, ze zijn niet ideaal voor jouw indoor garden.

  • Fluorescentielampen of beter gekend als de TL-  en de spaarlampen

flEen lamp die licht geeft door het oplichten van een fluorescerende laag onder invloed van ultraviolette stralen die opgewekt worden door gasontlading in de lamp. De opbrengst in lumen per watt is 5 tot 6 keer hoger. Ze zijn goedkoop en verbruiken minder energie, maar koop wel liefst daglicht lampen (let op het label: 6400K of hoger),.

Sommigen zeggen dat ze niet goed genoeg zijn om planten te laten bloemen, maar mijn pepertjes dachten daar anders over. Natuurlijk, mijn pepertjes gaan in mei naar de serre, dus voor mij niet belangrijk. Voor de rest is dit een goede lamp om o.a. sla en kruiden onder te kweken.

  • High Intensity Discharge (HID) lampen

hidlampZogezegd de meest efficiënte lampen met het meest intense licht, maar duur. Er zijn een aantal verschillende soorten:

  • Mercury Vapor
  • Metal Halide
  • High Pressure Sodium
  • Low Pressure Sodium

Maar, voor de meeste mensen – die gewoon enkele plantjes voor buiten en de serre willen opkweken tegen de lente – is dit waarschijnlijk overkill.

  • LED lampen

led-groeilampDé toekomst volgens velen. We spreken hier niet over kleine LED’s maar over High Powered Bright LEDs van 1, 3 of meer watt. Je ziet ze ook heel veel terugkomen in de kleine Smart Gardens. Aangezien planten voornamelijk rood en blauw licht nodig hebben, kan de fabrikant spelen met de aantallen rood versus blauw (en andere kleuren). Meer rood om de bloei te bevorderen en meer blauw om de groei te promoten.

Led lampen zijn ook niet zo goedkoop als je denkt, maar zijn wel zuinig in verbruik.

leds_02
High power, SMS, CREE & COB leds

Als je technisch aangelegd bent, kan je zelf aan de slag gaan met enkele LED componenten en drivers. Het internet en youtube staat vol handige tips en tricks. Je hebt dan ook de keuze tussen allerlei gewenste kleuren en je kan SMD, CREE of COB LEDs gebruiken (de verschillen tussen die leds zijn niet belangrijk voor dit artikel, enkel de “die hard fan”).

Reflectoren

Licht wil altijd alle kanten op. Zonder reflectoren gaat dat licht verloren en verloren licht is verloren energie. Zon is gratis, maar elektriciteit niet. Daarom willen we het licht sturen naar waar het hoort, de planten, om de efficiëntie van onze opstelling te verhogen. Dat gebeurt aan de hand van reflectoren.

Er zijn verschillende soorten reflectoren. Afhankelijk van de vormgeving kan het licht “gericht” (grootte van de lichthoek bv.) worden en om “hotspots” (teveel licht geconcentreerd op een bepaald punt)  te minimaliseren. Ook de TL-armaturen die je ziet in vele kantoorgebouwen, hebben een reflector ingebouwd.

Over ’t algemeen bestaan de reflector kappen uit gepolijst of gehamerd aluminium, eventueel met een speciale coating.

reflectors
Verschillende reflectoren

Ondanks de reflectoren over de lampen, zal er nog steeds een deel licht verloren gaan. Om dat lichtverlies tegen te gaan, kweekt men ook wel eens in een groeitent waarvan de binnenkant wit is of bestaat uit een reflecterende stof (meestal zilverachtig).

reflector-tent
Binnenkant van een groeitent

Ook zo een eigen kweektent of kweekkastje kan je zelf maken als je niet vies bent om de handen uit te steken. Een kastje bouwen met een aluminium frame of wat planken. Daarna bedekken met iets reflecterend. Het interessants is een goede reflector folie, maar je kan ook andere zaken gebruiken (van beste naar slechtste):

  • witkalk
  • witte grondverf
  • mat witte verf
  • zwart/wit folie
  • hooglans verf
  • alu-folie

Zo’n tentjes zijn natuurlijk alleen van belang voor mensen die het wat professioneler willen aanpakken. Ik doe mijn ding zonder zo’n tentje.

Welke moet ik kiezen?

Jouw keuze zal vooral van jouw doel afhangen en mag zich niet beperken tot de voorbeelden hieronder. Het zijn eerder richtlijnen en bepaalde mensen zullen mij misschien tegenspreken.

Simpel en goed genoed voor de beginner

Wil je slechts een paar plantjes opkweken zoals tomaten, pepers of praprika’s, pompoenplantjes… om in de lente uit planten of wil je wat kruiden en sla binnenshuis kweken, dan heb je waarschijnlijk genoeg aan een 60x40cm bakje voorzien van 2 x TL-lampen (koud wit licht, liefst 6400K), zoals hieronder:

809390-plantensolarium-grow-light-garden-g139

Je kan ook een voorraadstelling ombouwen en/of spelen met enkele TL lampen en een kweekbak eronder. Ipv 60cm kan je zelfs grotere TL lampen kopen tot wel 120cm. Zolang je maar Cool White neemt, dat is meestal goed genoeg voor de zaailingen. Liefst 2 naast elkaar. Sommige raden zelfs 3 lampen aan waarvan 1 Warm White.

De lamp zet je beter aan een tijdschakelaar, dat spaart je de moeite van aan en uit te zetten, én als je nachttarief hebt, zet je het licht automatisch aan tijdens de nacht (besparing, efficiëntie! ;p ). 12 uur per dag is goed genoeg, maar soms wil je 16u lang de lamp aanzetten. Dat zal een beetje afhangen van de planten en hoe snel ze moeten groeien.

Mag het een beetje meer zijn?

In dat geval heb je de keuze tussen LED lampen en HID lampen. Afhankelijk van het oppervlakte dat je wilt belichten (0.8m² en meer), zit je met HID lampen makkelijk aan 125-250 of zelfs 400Watt (als je de volledige levenscyclus van de plant wil doorgaan). En uiteindelijk zal je met LED lampen ook al in die buurt komen als je het grootser ziet.

Je kan altijd zelf experimenteren met de goedkopere Växer LED lampen van de IKEA of andere LED groeilampen en LED strips (niet de kleurenled strips ter decoratie!).

Aangezien ik nog maar weinig ervaring heb op dit gebied, met de stevigere lampen, stuur ik je momenteel nog effe door naar Google Man.  Research is belangrijk!

Referenties

… en andere interessante technische informatie vindt je hier:

%d bloggers liken dit: