Categorie archief: Tips & tricks

Is het al te laat om een moestuin te beginnen?

Nee! Helemaal niet. Je kan zeker en vast nog heel wat bereiken door nu te starten. Zelfs in mei-juni kan je nog starten. Natuurlijk, hoe vroeger je er aan begint, hoe meer opbrengst.

Als ik de berichten in de moestuin groepen op Facebook zie, dan is het nog steeds duidelijk dat heel wat mensen graag een moestuintje willen starten. En liefst gisteren. Helaas zijn veel mensen iets te gehaast en staan ze al paraat met een frees of spade om heel de tuin of grond te willen bewerken.

Niet ploegen, frezen, spitten of losmaken met woelriek!

Het idee alleen al en het enthousiasme hieraan gelinkt, zorgt ervoor dat je alles aan kan!  Je ziet het groots en wil massa’s opbrengst! We nemen direct een groot stuk grond van wel 150m² en gaan alles mooi bewerken (en dan vooral) met de grote middelen, want dat is op 1 2 3 finito. *zucht*

Ten eerste: rustig aandoen. Ik ken het probleem. Rustig opbouwen. Ten tweede, niet frezen of spitten of omwoelen! Echt niet doen! Je heb nadien alleen maar méér werk. Slapende onkruiden worden getriggerd en zorgen voor heel veel wied-werk in de loop van het seizoen.

Afhankelijk van de status van het stuk grond dat je wil bewerken zijn er verschillende “no-dig” (=niet spitten) keuzes die je kan maken. Het belangrijkste aspect is:

  • afdekken van de te bewerken grond, van karton tot (minder ecologisch, maar indien nodig) een tijdelijke zware, licht-blokkerende PE-plastiek of anti-worteldoek (zie verder de link)
  • eventueel vóór het afdekken de diepwortelende onkruiden (die hebben een grote energievoorraad opgeslagen) eenmalig diep proberen uitsteken (zoals de penwortel van veldzuring) maar zonder te gaan spitten.
  • daarboven een dikke laag (10 tot 15+cm uitgerijpte compost)
  • niks inwerken, de natuur laten doen
  • rechtstreeks in zaaien en/of planten

Uit experimenten van Charles en van mezelf is het duidelijk dat deze methode veel voordelen oplevert:

  • véél minder wieden
  • geen irritante stenen die plots bovenaan op de grond komen te liggen
  • meer opbrengst (gemiddeld 10%)
  • meer vrije tijd
  • minder gesplitste wortelen
  • geen pijnlijke rug
  • geen dure frees kopen of huren
  • geen chemische mest kopen
  • ecologisch en verantwoord

 

Bestel NU jouw compost

Het grootste struikelblok in het begin: genoeg (uitgewerkte) compost voorhanden hebben. Zelf genoeg compost maken, dat zal voor de meeste mensen niet haalbaar zijn. Maar eigenlijk is een goede compost helemaal niet zo duur. Soms kan je zelf gratis compost krijgen bij de gemeente.

Wel merk ik dat compost bedrijven véél geld vragen voor de levering in een BIG-BAG zak, ipv los geleverd op een hoop (bulk). Meestal kan je die zakken terug inleveren en krijg je dat geld van die zak terug. Soms kan het handiger zijn om de kosten van het transport met een buurman te delen.

De meeste compostsoorten zijn goed. Gemengde compost met koemest, groencompost, champignon compost… zolang het maar uitgewerkt is. Dampt hij nog na bij de levering? Dan moet je hem nog wat laten staan. Dit voorjaar is redelijk koud en nat geweest. Er is dus nog tijd genoeg om te starten.

Vergeet niet, een bestaande moestuin geef je een boost met een goeie laag van 10cm dik. Een nieuw stukje grond dat afgedekt werd, heeft minstens 15+cm nodig. Dan ben je zeker dat je ook nog wat mooie wortels en knollen kan kweken.

“Mijn grond staat vol hardnekkige onkruiden”

Als jouw grond vol hardnekkige onkruiden staat zoals ridder- of veldzuring, kattenstaart, akkerwinde… dan is het afdekken met plastiek of een grote, oude tapijt een betere optie. Zo laat je alles eronder afsterven door het ontnemen van licht (=energie voor de plant). De stevige “wortel-energie-opslagplaats” van de plant zal langzaamaan al zijn energie verbruiken op zoek naar licht en uiteindelijk afsterven. Dit afgestorven materiaal is perfect voor het bodemleven. De eerste organische stoffen of compost zeg maar.

 

“maar dan kan ik nog niks planten of zaaien?”

Toch wel. Stel je gebruikt een stevig worteldoek of polyethyleen doek, dan kan je daar gaten in maken en bijvoorbeeld aardappelen in poten óf pompoen en courgette planten in zetten. Het is echt wel mogelijk.

Op onze goede vriend Charles Dowding zijn website heb je enkele duidelijke voorbeelden van hoe je er effectief aan kan beginnen met afdekken (vooral in de moeilijkere omstandigheden):

https://www.charlesdowding.co.uk/no-dig-growing/no-dig-growing-preparation/ (wel in het Engels)

Bezoek ook zijn youtube kanaal waarin hij veel tips en verdere besprekingen geeft: https://www.youtube.com/channel/UCB1J6siDdmhwah7q0O2WJBg/videos

Maar ik zit op klei

Des te belangrijker dat je niet gaat spitten! Klei is écht geen reden om te gaan frezen of spitten. Het maakt de klei er niet bewerkbaarder op, op korte termijn. Compost dat door het bodemleven wordt ingewerkt, dát maakt de kleigrond geweldig. Klei is sowieso zeer voedzame grond. Be happy! Gewoon dikke laag compost erop en nature will do its job for you!

Verhoogde bedden of niet

In principe hoef je geen verhoogde bedden aan te leggen. Wil je dat doen? Geen probleem. Wees je er wel bewust van dat rottende planken aan de zijkant van jouw moestuinbed slakken kunnen aantrekken én dat de ontwikkeling van jouw moestuin duurder zal worden. Heb je geen specifieke reden om écht een verhoogde bak te bouwen, spaar dan het lot van de bomen die CO2 voor ons uit de lucht halen.

Neem zeker en vast géén behandeld hout. Je kan wel de planken inwrijven met wat lijnolie om je hout iets te verduurzamen.

Bloembed

Ook voor een bloembed kan je dezelfde strategie gebruiken!

Waarom Charles Dowding?

Het is niet zo zeer Charles Dowding, maar de principes die hij volgt. Hij heeft jarenlange ervaring en wat hij zegt en doet klopt ook met de wetenschappelijke boeken en artikelen die ik over al deze materie heb gelezen. Niet alleen dat, ik heb zelf ook heel wat uitgeprobeerd. Uiteindelijk is wat Ruth Stout, Frank Anrijs en nog zovele andere mensen (zoals die in de permacultuur bewegingen) doen, allemaal gebaseerd op hetzelfde principe dat ook Charles toepast: laat de natuur je helpen en helpt zelf ook de natuur op de juiste manier.

Wat ik geweldig vind aan Charles: het is een man voor wie het kweken van groenten een passie is. Hij deelt enorm graag zijn ervaring via cursussen, boeken en talrijke gratis filmpjes op Youtube. Gewoon back to basics, geen dure input van buitenaf nodig.

Ik win er niks bij door zijn methode aan te prijzen. Ik laat mensen zien dat de manier waarop we al decennia lang tuinieren, zwaar beïnvloed werd door chemische meststoffen, pesticiden etc… terwijl er zoveel goedkopere en eenvoudigere oplossingen bestaan om prachtige groenten te kweken. Het maakt me gelukkig dat mensen moestuinieren opnieuw leuk gaan vinden en nieuwe dingen ontdekken.

Toegegeven, ook al steun ik Velt nationaal en is deze methode ecologisch, ook daar durven ze eenvoudigweg bepaalde dingen nog niet helemaal inzien en blijven ze bijvoorbeeld de woelriek aanprijzen terwijl dat absoluut niet nodig is. Ja, verandering gebeurt traag. Net zoals de omschakeling van reguliere naar bio landbouw.

We weten dat niet spitten, bio … etc… beter is, maar we durven het niet goed doen omdat “iedereen” het nog op die ene manier doet…

Laat mij je helpen de juiste stappen te zetten 🙂

Advertenties

Waait stro als mulch weg?

Tijdens de cursus van de Natuurlijke Moestuin was er een “hot topic” over het wel of niet natmaken van stro, want… het zou kunnen wegvliegen in de wind!

Mijn eerste ervaringen, een paar jaar geleden ondertussen, was positief. Geen stro dat wegwaaide. Nu was mijn stukje grond wel langs de NO kant helemaal afgebakend door verschillende omheiningen van de buren. Dat hielp misschien, maar langs de andere kant had de wind vrij spel.

Deze keer licht de grond wat meer in “open veld” en opnieuw heb ik geen last van weggewaaid stro. Nochtans heeft het een dag of twee na het aanleggen heel fel gewaaid. Natuurlijk zijn er soms wel vogels of andere dieren die nieuwsgierig komen kijken en bijvoorbeeld insecten zoeken tussen het stro, maar dat is meestal minimaal. Ik zeg “meestal”, er zullen altijd wel uitzonderingen op de regel zijn.

IMG_0062
Stro blijft mooi liggen na een paar winderige dagen

Dit hierboven is het resultaat bijna twee weken later. Je hoeft helemaal geen schrik te hebben en al helemaal niet jouw stro nat te maken “om het beter te laten plakken”. Integendeel, het is beter om het helemaal niets nat te maken, dan blijft het karton langer stijf. Eenmaal karton nat is, kunnen lastige onkruiden zoals ridderzuring/veldzuring makkelijker doorheen het karton schieten om nieuwe krachten op te doen!

De 1ste stap naar de nieuwe no-dig moestuin

Onder het motto:

Vroeg begonnen is half gewonnen

Zijn we op ons nieuw stukje grond begonnen met het aanleggen van de nieuwe moestuin, volgens de no-dig principes. En maar goed ook, want de fruitboompjes komen er ook al aan!

IMG_0021
Met 8 kleine balen stro kom je al een eindje

Aangezien er tussen onze toekomstige buren een boer zit, heb ik gekozen voor het afdekken van de grond met karton en stro. In een later stadium (als de meeste onkruiden weg zijn in het voorjaar) komt er compost over. Dan kan ik ook beter zien welke de hardnekkige onkruiden blijken te zijn en mijn strategie eventueel aanpassen. Tijdig beginnen en vooruit plannen kan een groot verschil maken.

IMG_0043
Karton, karton, karton! Bruin karton!

We gebruiken enkel bruin karton. Zeker en vast geen kleurrijke stukken karton met zo’n plastiek film erover, want dat verteert niet of zeer moeilijk. Ga eens een kijkje nemen bij grote winkels, zij hebben meestal containers met hopen karton. Ik had vooral het geluk ons dichtstbijzijnde tuincentrum dagelijks veel kartonnen dozen in de container gooit. Waarvan soms een paar heel grote stuks. Handig.

Maar eerst… grrrr! Een paar distels kan geen kwaad. Maar op mijn voorziene stukje grond staat het vol met distels! Jammer genoeg heb ik mijn zeis nog niet besteld – dat zou het iets makkelijker maken. Ik had echt geen zin om ze te laten staan want ze stonden volop in zaad. Moest dat nog niet zo zijn, kon ik gewoon het karton erover leggen, maar in deze situatie vertrouw ik het zaakje minder.

IMG_0022

Dus… met de spade zoveel mogelijk distels boven de grond afgestoken…

IMG_0027

Getver, wat een berg distels!

Er is wel iets bizar aan de hand. Het is niet zo goed te zien, maar linksonder zie je enkele distels die er eerder donker/zwart uit zien. Heeft iemand ze met vergif proberen bespuiten? Een soort schimmel die de planten aantast? Ik denk niet dat ik het ooit eerder heb gezien. Het zou me niet verwonderen dat er een beetje vergif gespoten werd door de boer (die het stukje grond rechts van ons bewerkt en onderhoud, aangezien er de eerste 5-8 jaar niemand komt wonen) of een andere ontevreden buur. Als het vergif zou zijn, dan heeft het alleszins niet veel geholpen.

IMG_0023

Zo, wat een rot klus! We zijn erin geslaagd om toch al heel wat distels te verwijderen. De andere onkruiden mogen wegrotten onder de laag karton en stro.

IMG_0031
Oeps, in één keer teveel karton gelegd. Maakt stro verspreiden moeilijker

En dan begint natuurlijk het leggen van het karton. Mooi overlappend, zodat de onkruiden niet zomaar doorheen de spleten kunnen groeien.

Overlap minstens 10-15 cm karton. Hoe groter de stukken karton, hoe minder je nodig hebt (minder overlappingen nodig). Leg vooral niet ineens AL je karton neer, anders moet je over het karton stappen. Huh? Kan dat kwaad? Ja! Ten eerste omdat je dan scheuren in het karton kan maken of het laat verschuiven, waardoor de hardnekkige onkruiden makkelijker er doorheen kunnen groeien. Ten tweede is de kans groot dat er aan jouw schoeisel aarde met onkruidzaden hangt. Na alle inspanningen die we voor no-dig doen, willen we geen extra onkruidzaden gaan verspreiden.

IMG_0035

Zo, hierboven zien we het eerste resultaat na een paar uurtjes. Een stukje afgedekt van ongeveer 3 op 4 meter. Hier kruipen ongeveer 3 kleine balen stro in. Dit is fluffy gemaakt en verspreid over het karton én heeft ongeveer een laagdikte van 20cm. Maar er zijn nog 5 balen te gaan. Aangezien de zon begint onder te gaan, ronden we af en gaan we op zoek naar meer karton!

Zie je dat doosje? Daarin zit de plakband en nietjes die aan de dozen hing. Dat moet je er zoveel mogelijk afhalen! Je wilt dit niet in jouw grond hebben, want het is moeilijk afbreekbaar. Die microplastics wil je ook gewoon niet in jouw grond hebben.

IMG_0048
24 m² toekomstige moestuin. Geen slechte start.

En dit is uiteindelijk het resultaat van dag 2. Op mijn spiekbriefje staat 3.7 x 6.5m en daarvoor zijn 7 balen stro gebruikt. Om jou een idee te geven: dat wil zeggen dat ik met één kleine baal stro iets meer dan 3 m² kan bedekken. Afhankelijk van hoe dik je het stro wilt leggen natuurlijk.

Normaal gezien vliegt dat stro niet zomaar weg. Sommigen vrezen voor de wind en besproeien daarom hun stro met water, maar dan maak je ook het karton sneller “zacht” en makkelijker penetreerbaar door onkruiden.

IMG_0038

De laatste foto is eentje dat gemengde gevoelens teweeg brengt. Het was een prachtige zonsondergang na de inspanning. Dat was ook het moment toen er in de verte een prachtige fazant in een van de grote struiken vloog.

Maar… dit is het zicht op de gronden naast ons waar nu een enorme massa onkruiden staat. En dat zal het niet makkelijk maken voor ons om alles de eerstvolgende jaren onkruidvrij te houden. Daarom overweeg ik om volgend jaar zoals Charles Dowding de moestuin (met compost) tijdelijk verder af te dekken met PE doek. Doorheen de plastiek worden dan wel aardappelen, pompoenen, kolen… geplant. De plastiek kan daarna opnieuw gebruikt worden voor nieuwe stukjes moestuin.

Plastiek (of PE) wil je natuurlijk niet in jouw tuin hebben, maar in bepaalde situaties moet je nuchter blijven en de voordelen afwegen tegen de nadelen. Als er geen hardnekkige onkruiden in jouw tuin zitten – zoals een proper stukje gazon dat je wil omtoveren – dan is de kans ook gewoon heel groot dat je deze techniek totaal niet nodig hebt. Heb je daarentegen last van kweek, hagewinde of andere hardnekkige onkruiden, dan kan deze manier je veel frustraties besparen. Het is niet omdat je tijdelijk plastiek gebruikt dat je niet om het bodemleven geeft. Het is natuurlijk niet de bedoeling dat de plastiek er jarenlang blijft liggen. Wanneer het onkruid eindelijk handelbaar is, dan ga je mulchen en tijdig schoffelen.

WIP: cursus niet-spitten

Dankzij mijn passie voor moestuinieren en veelvuldig research, heb ik al redelijk wat mensen op weg geholpen of hun interesse gewekt in het anders aanpakken van hun moestuin. Want, door niet te spitten win je veel tijd en zoveel meer. Laat de natuur je helpen!

Daarom heb ik uiteindelijk beslist om toch al maar een cursus niet-spitten voor te bereiden. Verschillende manieren van aanpak, waarom, de resultaten, weinig gekende power-tips… Het is nog een Work In Progress, maar de grote lijnen zijn al klaar. Juist nog wat fine-tuning hier en daar. Komt in orde!

Hier een mini preview van het work in progress:

preview

Heb jij ook interesse in zo’n cursus of presentatie? Zijn er zaken die je graag aan bod ziet komen? Laat het weten in de commentaar hieronder en misschien neem ik het wel op in de presentatie!

Veel tuinplezier!

Maak een verhoogd NO DIG moestuinbed met Charles Dowding

Een verhoogd moestuinbed maken volgens de NO DIG methode is eenvoudig. Charles maakt in deze video een klein bed klaar (augustus 2016!), geeft tips en plant nog enkele groenten ondanks het naderend einde van de zomer.

Een van de strafste zaken die je zal zien in het filmpje: Charles gaat staan op de compost! Iets wat je niet moet proberen met gewone grond. Volgens hem kan je compost amper compacteren en houden de planten van een goede vaste bodem (we spreken hier natuurlijk niet over klei).

Elk van zijn filmpjes bevat waardevolle informatie die je zeker moet koesteren!

Stekken van tomaten

Wat doe je als je door jouw onhandigheid een kleine, stevige tomatenplant per ongeluk omver knakt tijdens het planten?

Wat doe je als je een F1-hybride tomaat wil houden tot volgend jaar (want zaad ervan is toch meestal nutteloos)?

Wat doe je als je niet veel ruimte had om tomatenplanten te kweken, maar je wilt er toch meer hebben?

Weet je het al? Was de titel een weggevertje?

STEKKEN!

Ik ben geen pro in het nemen van stekken, maar ik kan je nu al zeggen dat het stekken van tomaten poepsimpel is. Het enige wat je nodig hebt is:

  • een scherp mes
  • een mooie dief van minstens 10-15cm
  • water (ik gebruik met succes kraantjeswater)
  • optioneel: wilgenextract, LED protect, stekpoeder…
  • optioneel: steenwol

IMG_5490

Stap 1:

Met een proper, scherp mes haal je de dief of nieuwe stek van de plant (je wilt geen virussen, bacteriën of wat dan ook). Ik snijd de stek altijd een beetje schuin af onderaan, maar niet overdreven. Haal de onderste bladeren van de plant, die wil je niet in het water hebben hangen

Stap 2: 

Zet de stek in een glas met water, met een bodem van  +- 5cm water. Meer hoeft niet, want je wilt geen wortelen tot bovenaan. De bladeren mogen niet in het water hangen.

Wie ervaring heeft met steenwol, kan de stekken ook in vochtige steenwol steken. Wel niet de kleinste grootte nemen natuurlijk.

Stap 3:

Houdt de stek in’t oog. Als de stek slap hangt, zou deze binnen een paar uurtjes terug fris en mooi recht moeten staan.

Na een dikke week komen normaal gezien al de eerste worteltjes tevoorschijn.

Optioneel:

Je kan ook altijd stekpoeder gebruiken, dat is handig als de worteling wat trager gebeurt (zoals bij mijn pepers momenteel), of wat wilgenwater (tinctuur, extract of gewoon wat jong hout in water laten trekken) of LED protect (toevallig leren kennen dit jaar). Reden? De acetylsalicylzuur en salicylzuur in deze producten (zit eigenlijk ook in aspirine) zorgt voor een snellere worteling (normaal gezien).

Het resultaat

IMG_5537

Tijd om te planten!

Mijn aardappelen-in-pot test

Niet zo lang geleden heb ik een artikeltje geschreven over de aardappelen in pot met dubbele pot. Wel, een artikel of blog post eraan wijden is één ding, het zelf maken een ander.

Let’s do this

Aangezien ik sowieso een paar vroege aardappelen wou kweken (vb in zak), ben ik even gaan piepen in het tuinhuis achter een paar bruikbare potten voor dit experiment. Toevallig had ik nog twee dezelfde, goedkope potten van 10 liter liggen. Dus jah… laten we het dan maar zelf eens testen volgens mijn vorig artikel.

Ik had liever nog wat grotere potten gehad, maar goed… let’s deal with it

Twee dezelfde potten: check!
Voorbemeste potgrond: check!
(bio) Aardappel pootgood: check!
Cutter mes: check!
Iets om af te tekenen: pffft, laat maar zo…

IMG_5163

Jup, twee dezelfde potten. Ik zei het toch? Geloof je me niet?!

IMG_5164

Dit is handig: een kruis in het midden van de pot, waarvan je de inzet ook aan de buitenkant (onderaan) ziet. Deze zullen dienen als guidelines om de vlakken te snijden.

IMG_5165

Ik het er even snel wat witte lijnen op gephotoshopped om te verduidelijken waar ik ga snijden met het cuttermes. Wees voorzichtig! Ik heb slechte ervaring met zulke mesjes en plastiek… kans is groot dat je ook hechtingen zult nodig hebben als je onvoorzichtig bent, zoals ik was, als klein Jantje 🙂

IMG_5166

Voila. Het geraamte van de binnenste pot is helemaal klaar. Ik ben wel niet erg te spreken over deze manier van werken. Deze pot is nog maar een jaar uit, maar de plastiek lijkt me nogal broos (brittle) te zijn. Sommige stukken verbrokkelden lelijk ipv een mooie snijlijn te geven.

IMG_5168

Ja natuurlijk passen ze ineen… wat dacht je 😛

IMG_5172

De eerste laag potgrond met een twee pootaardappeltjes. Ze hebben al oogjes, al zie je dat niet zo heel duidelijk op de foto. Die oogjes richt je natuurlijk naar boven. Dek af met nog een goeie 10cm potgrond, begiet met water en geef het een plaatsje. Klaar is Jan.

Binnen een paar weken moet je al mooie plantjes hebben en begin deze zomer heb je normaal al de eerste primeur aardappelen. Je hebt toch een vroege soort gekozen, niet waar?

Tot slot

In mijn 10 liter potten was het twijfelen om één of twee aardappelen te poten. Eén lijkt te weinig, maar twee lijkt teveel. Misschien maak ik nog een aparte pot klaar met slechts één enkele en dan bekijken we deze zomer het verschil. Ik heb online een filmpje gezien waarin mensen wel 5 aardappeltjes legden in één emmer (niet veel groter dan deze), maar dat lijkt me niet zo goed voor de ontwikkeling. Als je zo’n mega IKEA zak gebruikt, dan lijkt me dat wel doenbaar, gezien de inhoud. Normaal leg je vroege aardappelen ongeveer 35cm in de rij en de latere ongeveer 40cm. Deze emmer was amper 30cm breed, denk ik. Ach, wie niet experimenteert, zal nooit het verschil kennen he?

Eerlijk gezegd, volgens mij is dit experiment een beetje overroepen. Allez… ja er zijn verschillende manieren om de oogst makkelijker te maken. Is dit nu echt zo moeilijk om een volwassen aardappelplant in pot even om te draaien op een stukje plastiek, gazon of eender welk ander plaatsje? En dan eens lekker roefelen door de aarde met de handen om de knolletjes bijeen te rapen.

Nu hopen op een mooi voorjaar én een niet-zo-extreem-nieuwsgierige hond die in alles speelgoed ziet tegenwoordig…

IMG_5153
Onze witte herder, vandaag is ons meisje één jaar!

Ja schat, ik heb het over jou!