Waait stro als mulch weg?

Tijdens de cursus van de Natuurlijke Moestuin was er een “hot topic” over het wel of niet natmaken van stro, want… het zou kunnen wegvliegen in de wind!

Mijn eerste ervaringen, een paar jaar geleden ondertussen, was positief. Geen stro dat wegwaaide. Nu was mijn stukje grond wel langs de NO kant helemaal afgebakend door verschillende omheiningen van de buren. Dat hielp misschien, maar langs de andere kant had de wind vrij spel.

Deze keer licht de grond wat meer in “open veld” en opnieuw heb ik geen last van weggewaaid stro. Nochtans heeft het een dag of twee na het aanleggen heel fel gewaaid. Natuurlijk zijn er soms wel vogels of andere dieren die nieuwsgierig komen kijken en bijvoorbeeld insecten zoeken tussen het stro, maar dat is meestal minimaal. Ik zeg “meestal”, er zullen altijd wel uitzonderingen op de regel zijn.

IMG_0062
Stro blijft mooi liggen na een paar winderige dagen

Dit hierboven is het resultaat bijna twee weken later. Je hoeft helemaal geen schrik te hebben en al helemaal niet jouw stro nat te maken “om het beter te laten plakken”. Integendeel, het is beter om het helemaal niets nat te maken, dan blijft het karton langer stijf. Eenmaal karton nat is, kunnen lastige onkruiden zoals ridderzuring/veldzuring makkelijker doorheen het karton schieten om nieuwe krachten op te doen!

Advertenties

De aanplanting van onze nieuwe (mini)boomgaard

Appels, peren, kersen, krieken, pruimen, (Amerikaanse) bosbessen, aalbessen, jostabessen, vijgen… sapjes, confituur, appelmoes, perensiroop… veelbelovend! Binnen enkele jaren zal er meer dan genoeg zijn om familie en vrienden van lekkers te voorzien. Gelukkig had ik een paar goede helpers om alle palen en plantjes in de grond te steken. En dat was echt wel nodig, vooral door het regenweer en het onkruid dat meer aanwezig was dan initieel gedacht.

‘s Ochtends hadden we een rit van anderhalf uur voor de boeg, richting Kemmel. In de schuur – waar onze plantjes op ons wachtten – was het duidelijk dat ik een van de grotere bestellingen had geplaatst. Na het inladen opnieuw anderhalf uur in de gietende regen naar huis. Even nog wat botten aantrekken, food en drank meenemen en hup, met wat extra werkvolk richting onze nieuwe tuin.

In het begin ging alles traag vooruit, maar we hebben veel winst kunnen boeken door beter georganiseerd te werk te gaan:

  • eerst de eerste rij afbakenen met een touw
  • Vervolgens om de 2.5m een strikje hangen waar het boompje moet komen
  • De eerstvolgende gronden onder elke strik worden nu onkruidvrij gemaakt voor een diameter van 75 tot 100cm
  • Dan worden de putjes net groot genoeg gemaakt, op maat van de wortels van de plant
  • Twee personen slagen dan telkens de grote paal (2.4m) voor bijna een halve meter in de grond (een geluk dat we een voorhamer hadden en trapje)
  • Een andere persoon houdt zich bezig met het planten terwijl de anderen de volgende plantgaten verder klaar maken
  • Als een rij bijna klaar is, wordt de volgende afgemeten etc
  • Iedereen blijft constant bezig waardoor er zelden down-time is of tijdverlies

Op een 4-5 uurtjes was alles klaar. En we hadden slechts af en toe last van wat gemiezer.

De volgende stap is het intoom houden van het onkruid, voornamelijk rond de stammen zodat de wortelen van de laagstammen niet gaan vechten om voedsel met de onkruiden. Waarschijnlijk komt er ook hier wat karton en stro rond de stammen. Vandaar zien we wel verder wat er gaat gebeuren. Mijn visie is een licht verhoogde grond (ongeveer een halve tot 1m breed) over de hele lengte van de appel en peer rijen, waar in de loop van de komende jaren bloembollen, snijbloemen en misschien zelfs pompoen of courgette planten tussen komen. Tussen de rijen komt er gras of iets anders en ecologischer.

(nu klikbaar voor grotere versie)

Voor mezelf heb ik mijn aanplantingsschema geüpdatet met de namen van alle fruitbomen. Ik geraak veel te snel die plantenlabels kwijt 😀 wie weet willen de kinderen wel eens leuke naamkaartjes maken voor alle fruitbomen

De 1ste stap naar de nieuwe no-dig moestuin

Onder het motto:

Vroeg begonnen is half gewonnen

Zijn we op ons nieuw stukje grond begonnen met het aanleggen van de nieuwe moestuin, volgens de no-dig principes. En maar goed ook, want de fruitboompjes komen er ook al aan!

IMG_0021
Met 8 kleine balen stro kom je al een eindje

Aangezien er tussen onze toekomstige buren een boer zit, heb ik gekozen voor het afdekken van de grond met karton en stro. In een later stadium (als de meeste onkruiden weg zijn in het voorjaar) komt er compost over. Dan kan ik ook beter zien welke de hardnekkige onkruiden blijken te zijn en mijn strategie eventueel aanpassen. Tijdig beginnen en vooruit plannen kan een groot verschil maken.

IMG_0043
Karton, karton, karton! Bruin karton!

We gebruiken enkel bruin karton. Zeker en vast geen kleurrijke stukken karton met zo’n plastiek film erover, want dat verteert niet of zeer moeilijk. Ga eens een kijkje nemen bij grote winkels, zij hebben meestal containers met hopen karton. Ik had vooral het geluk ons dichtstbijzijnde tuincentrum dagelijks veel kartonnen dozen in de container gooit. Waarvan soms een paar heel grote stuks. Handig.

Maar eerst… grrrr! Een paar distels kan geen kwaad. Maar op mijn voorziene stukje grond staat het vol met distels! Jammer genoeg heb ik mijn zeis nog niet besteld – dat zou het iets makkelijker maken. Ik had echt geen zin om ze te laten staan want ze stonden volop in zaad. Moest dat nog niet zo zijn, kon ik gewoon het karton erover leggen, maar in deze situatie vertrouw ik het zaakje minder.

IMG_0022

Dus… met de spade zoveel mogelijk distels boven de grond afgestoken…

IMG_0027

Getver, wat een berg distels!

Er is wel iets bizar aan de hand. Het is niet zo goed te zien, maar linksonder zie je enkele distels die er eerder donker/zwart uit zien. Heeft iemand ze met vergif proberen bespuiten? Een soort schimmel die de planten aantast? Ik denk niet dat ik het ooit eerder heb gezien. Het zou me niet verwonderen dat er een beetje vergif gespoten werd door de boer (die het stukje grond rechts van ons bewerkt en onderhoud, aangezien er de eerste 5-8 jaar niemand komt wonen) of een andere ontevreden buur. Als het vergif zou zijn, dan heeft het alleszins niet veel geholpen.

IMG_0023

Zo, wat een rot klus! We zijn erin geslaagd om toch al heel wat distels te verwijderen. De andere onkruiden mogen wegrotten onder de laag karton en stro.

IMG_0031
Oeps, in één keer teveel karton gelegd. Maakt stro verspreiden moeilijker

En dan begint natuurlijk het leggen van het karton. Mooi overlappend, zodat de onkruiden niet zomaar doorheen de spleten kunnen groeien.

Overlap minstens 10-15 cm karton. Hoe groter de stukken karton, hoe minder je nodig hebt (minder overlappingen nodig). Leg vooral niet ineens AL je karton neer, anders moet je over het karton stappen. Huh? Kan dat kwaad? Ja! Ten eerste omdat je dan scheuren in het karton kan maken of het laat verschuiven, waardoor de hardnekkige onkruiden makkelijker er doorheen kunnen groeien. Ten tweede is de kans groot dat er aan jouw schoeisel aarde met onkruidzaden hangt. Na alle inspanningen die we voor no-dig doen, willen we geen extra onkruidzaden gaan verspreiden.

IMG_0035

Zo, hierboven zien we het eerste resultaat na een paar uurtjes. Een stukje afgedekt van ongeveer 3 op 4 meter. Hier kruipen ongeveer 3 kleine balen stro in. Dit is fluffy gemaakt en verspreid over het karton én heeft ongeveer een laagdikte van 20cm. Maar er zijn nog 5 balen te gaan. Aangezien de zon begint onder te gaan, ronden we af en gaan we op zoek naar meer karton!

Zie je dat doosje? Daarin zit de plakband en nietjes die aan de dozen hing. Dat moet je er zoveel mogelijk afhalen! Je wilt dit niet in jouw grond hebben, want het is moeilijk afbreekbaar. Die microplastics wil je ook gewoon niet in jouw grond hebben.

IMG_0048
24 m² toekomstige moestuin. Geen slechte start.

En dit is uiteindelijk het resultaat van dag 2. Op mijn spiekbriefje staat 3.7 x 6.5m en daarvoor zijn 7 balen stro gebruikt. Om jou een idee te geven: dat wil zeggen dat ik met één kleine baal stro iets meer dan 3 m² kan bedekken. Afhankelijk van hoe dik je het stro wilt leggen natuurlijk.

Normaal gezien vliegt dat stro niet zomaar weg. Sommigen vrezen voor de wind en besproeien daarom hun stro met water, maar dan maak je ook het karton sneller “zacht” en makkelijker penetreerbaar door onkruiden.

IMG_0038

De laatste foto is eentje dat gemengde gevoelens teweeg brengt. Het was een prachtige zonsondergang na de inspanning. Dat was ook het moment toen er in de verte een prachtige fazant in een van de grote struiken vloog.

Maar… dit is het zicht op de gronden naast ons waar nu een enorme massa onkruiden staat. En dat zal het niet makkelijk maken voor ons om alles de eerstvolgende jaren onkruidvrij te houden. Daarom overweeg ik om volgend jaar zoals Charles Dowding de moestuin (met compost) tijdelijk verder af te dekken met PE doek. Doorheen de plastiek worden dan wel aardappelen, pompoenen, kolen… geplant. De plastiek kan daarna opnieuw gebruikt worden voor nieuwe stukjes moestuin.

Plastiek (of PE) wil je natuurlijk niet in jouw tuin hebben, maar in bepaalde situaties moet je nuchter blijven en de voordelen afwegen tegen de nadelen. Als er geen hardnekkige onkruiden in jouw tuin zitten – zoals een proper stukje gazon dat je wil omtoveren – dan is de kans ook gewoon heel groot dat je deze techniek totaal niet nodig hebt. Heb je daarentegen last van kweek, hagewinde of andere hardnekkige onkruiden, dan kan deze manier je veel frustraties besparen. Het is niet omdat je tijdelijk plastiek gebruikt dat je niet om het bodemleven geeft. Het is natuurlijk niet de bedoeling dat de plastiek er jarenlang blijft liggen. Wanneer het onkruid eindelijk handelbaar is, dan ga je mulchen en tijdig schoffelen.

WIP: cursus niet-spitten

Dankzij mijn passie voor moestuinieren en veelvuldig research, heb ik al redelijk wat mensen op weg geholpen of hun interesse gewekt in het anders aanpakken van hun moestuin. Want, door niet te spitten win je veel tijd en zoveel meer. Laat de natuur je helpen!

Daarom heb ik uiteindelijk beslist om toch al maar een cursus niet-spitten voor te bereiden. Verschillende manieren van aanpak, waarom, de resultaten, weinig gekende power-tips… Het is nog een Work In Progress, maar de grote lijnen zijn al klaar. Juist nog wat fine-tuning hier en daar. Komt in orde!

Hier een mini preview van het work in progress:

preview

Heb jij ook interesse in zo’n cursus of presentatie? Zijn er zaken die je graag aan bod ziet komen? Laat het weten in de commentaar hieronder en misschien neem ik het wel op in de presentatie!

Veel tuinplezier!

Cursus zeisen met Filip Verhaeghe

Vorige week vrijdag kon ik na lang wachten mijn eerste zeis cursus volgen. Wat?! Een cursus volgen om te zeisen? Zo moeilijk is dat toch niet?

Als je iemand ziet zeisen, dan lijkt alles super eenvoudig. Maar als je veilig en vooral correct wil werken met de zeis, dan ga je toch eerst aan je techniek moeten sleutelen. En vooral beginnen bij het begin. Anders zal er rap een ambulance aan te pas komen.

Cursus zeisen
Ter plaatse zeisen. Ongeduldig mannen willen meer 😉

Zoals je ziet, zat het weer goed mee!

Waarom zeisen?

Voor mij is het heel simpel: ik werk niet graag met een bosmaaier. Vooral die met hun tweetaktmotor, welke immens veel lawaai maken, veel vibraties geven, waar je meer PBM’s nodig hebt dan met een zeis… Nee, voor de meeste situaties volstaat voor mij een zeis. Back to our roots! Beetje extra lichaamsbeweging.

In sommige gevallen zijn de nieuwe battery-powered bosmaaiers nog te overwegen, als je ook andere compatibele apparatuur van hetzelfde merk gebruikt. De prijs is er ook naar.

Zeisen met een goede techniek is zelfs goed voor uw lichaam! En deze techniek is zo goed als verdwenen door de opkomst van de gemotoriseerde werktuigen. Gelukkig zijn er nog mensen die zich interesseren in het onderwerp én de voordelen van zeisen inzien in de praktijk. Meer en meer mensen verdiepen zich opnieuw in deze oude techniek.

Ontvangst

De cursus werd georganiseerd door Inverde op het terrein van het Museum voor Oude Technieken (MOT) in Grimbergen. Een leuke locatie, want we konden hier en daar even genieten van wat het museum te bieden heeft. Al was er natuurlijk niet genoeg tijd om alles te bekijken.

We waren met een tiental mensen, waaronder – ja hoor – ook een vrouw. Helaas maar één vrouw, maar goed. Ze deed het alleszins heel goed vond ik. Waar ik de neiging had om agressiever te gaan werken, was zij heel beheerst.

Natuurlijk, het belangrijkste van de cursus: onze lesgever Philip Verhaeghe. Hij staat blijkbaar gekend als dé zeis-man in België. Ideaal.

De tools

Het is duidelijk: de kwaliteit is belangrijk voor een zeis. Zowel de steel als het mes. Filip heeft het duidelijk niet voor de meer modernere zeisbladen, welke zogezegd niet meer geslepen moeten worden en bestaan uit harder staal.

Er kan heel veel gezegd worden over de ideale vorm van het zeisblad, de steel en de kwaliteit van het materiaal. Als je daar meer over wilt weten, moet je de cursus maar volgen. Dit is teveel om op te noemen in deze bespreking.

Filip legt ons uit hoe we onze materiaal keuze moeten overwegen, afhankelijk van onze lengte én wat we willen doen. Bijvoorbeeld over de messen keuze: om vers gras te maaien kan je een langer blad nemen (omdat gras mals is), om zwaardere kruiden (vb: ridderzuring) en dergelijke te maaien, gebruik je eerder een korter ruigteblad.

Je hebt geen twee stelen nodig. Je verwisselt gewoon het ene met het andere blad, naargelang het type gras of onkruid dat je wilt gaan maaien.

Techniek

Na het afstellen van ons materiaal, wordt er uitgelegd hoe we met een wetsteen onze zeis scherper maken. Een techniek waarbij praktisch alle beginners al snel de mist ingaan, omdat ze hun lichaam niet kennen en onder controle kunnen houden.

Een verkeerde beweging en de EHBO doos zal snel aanwezig zijn. Of een dokter… Nochtans met een goede techniek kan er helemaal niets gebeuren en kan je bijna blindelings wetten. Maar ja, veel mensen zijn soms te nonchalant of te rap afgeleid. Oh en het wetten kan wel om de 5 minuten gebeuren om het blad scherp te houden. En dat verschil merk je al heel snel.

Eens afgesteld is het eindelijk tijd voor het échte werk. Zeisen! Iedereen verwachtte een hoog grasveld, maar dat was niet wat Filip had voorzien voor ons. We gingen voor een simpel grasveld – net voor het museum – van ongeveer 7 à 10cm hoog. De ideale manier om de techniek aan te leren.

Grappig genoeg kwamen de “mannen van de gemeente” net toe met hun zware zitmaaiers om ons pelouseke af te doen. De organisatie moest snel de mannen overtuigen dat “wij” het werk wil gingen doen. Haha.

Houding, houding, houding. Voeten op dan schouderbreedte of iets breder, knieën zijn unlocked (los), zeis op de grond en de heup niet meebewegen. Handen blijven dicht bij het lichaam. Zeis (voor rechtshandigen) rechts houden en dan een glijdende beweging maken over de grond in een halve maan door de rug te draaien. De zeis mag niet van de grond komen. Strijk de kak terug uit naar rechts (is een tip om op de grond te blijven met je zeis 😉 ) en herhaal.

Als je de beweging correct uitvoert, krijg je links van jou een mooi hoopje met vers gezeist gras dat je later makkelijk kan opnemen. Als dat lukt, dan kan je kleine stapjes nemen en vooruit gaan.

Haren

Wanneer je messen met lange, zachte bladen hebt, moet je op een bepaald moment gaan haren. Dat is eigenlijk het bot geworden snijvlak van het blad platter maken zodat je terug een scherper blad krijgt. Daarvoor maak je gebruik van een hamer en een speciaal aambeeld.

Het is niet zo simpel en het kan de mensen wat afschrikken of overweldigend overkomen: “moet dat écht?” Ja, het is wel onderdeel van een zeis dat een leven lang meegaat. Gelukkig zijn er verschillende manieren om een zeis te haren. De ene al wat makkelijker dan de ander, maar allemaal met hun voor- en nadelen.

IMG_6577
Marleen aan het werk met een simpelere manier van haren

Samenvatting

We hebben echt wel veel geleerd op deze cursus zeisen. Filip heeft er enorm veel verstand van en kan zijn passie goed overzetten.

Ikzelf moet vooral proberen van niet te snel willen zijn en vooral letten op de techniek. Ja, techniek. We blijven het herhalen. Techniek. Techniek. Meer dan één persoon op de cursus had de neiging om eerder te gaan hakken (brute kracht) in plaats van de juiste techniek te hanteren en het mes al het werk laten doen. Ik heb dat zeisblad verschillende keren bijna zien wegvliegen 😀

Een zeis is en blijft een zeer scherp voorwerp. Net zoals het werken met een bosmaaier, wil je geen andere mensen, kinderen of dieren in de buurt. Het blad is zo scherp dat het zelfs onoplettende kikkers en andere beesten dodelijk kan verwonden. Als je nonchalant jouw blad hanteert, wet, haart of zelfs verkeerd opbergt, dan kunnen er ongelukken gebeuren. Hou je daar allemaal mooi rekening mee, dan is dit een geweldig toevoeging aan jouw tuingereedschap. Eentje waar je meer plezier kan aan beleven dan een zware, macho-style bosmaaier.

De cursus is zeker en vast een aanrader!

Hier te koop: http://www.terratools.be

 

De nieuwe fruittuin krijgt vorm

Vorige week – tijdens die geweldige, grijze, regenachtige donderdag – ben ik in de auto gesprongen richting kwekerij De Linde in Kemmel. Jup, aan de Kemmelberg. Een last-minute beslissing die zijn vruchten heeft afgeworpen. Pun intended 😉

Ik werd er goed ontvangen en ben blij dat Bart (waarschijnlijk wel meer dan) een uur de tijd heeft genomen om samen met mij mijn huidige keuze te overlopen én aan te passen waar nodig.

Blijkbaar was mijn schema heel goed, want over ’t algemeen was de bestuiving mooi afgestemd en de oogst/rijpheid mooi gespreid. Er was maar één ding dat echt ontbrak en dat waren de bewaarappels. Tot dan had ik er nog nooit bij stilgestaan dat er appels zijn die pas eetbaar zijn in de winter én daardoor natuurlijk bewaarappels worden genoemd.

Uiteindelijk heb ik 11 laagstam appels, 7 laagstam peren, 2 kersen, 1 kriek, 1 vijg, 3 Amerikaanse blauwe bessen, 2 aalbessen (waarvan Jostabes) en een 1 stekelbes besteld. Aan frambozen ga ik mij nog niet wagen, zolang we er nog niet wonen. Die vereisen iets teveel aandacht vind ik. De rest kan de “rust tijd” wel nog gebruiken.

Dit is grofweg de indeling die ik ga volgen (voor het groot fruit althans). De kersen en pruimen komen op een dikke 4m van elkaar en daarnaast (of daarachter) komen 3 rijen met appels en peren. Dat wordt een leuke opbrengst. Tijd om een order aan 2 à 2.5m lange steunpalen te plaatsen =)

fruittuin

Ik moet alles ook nog eens goed uitmeten natuurlijk, maar volgens mijn expert zou dit allemaal goed moeten lukken. Hoe het nu zit met de beukenhaag, aan het einde van het perceel, moet ook nog eens grondig bestudeerd worden (dikte, hoogte, gezondheid, snoeimogelijkheden).

De bessenstruiken staan nog niet op dit schema, die komen waarschijnlijk ergens aan het begin van de  moestuin als een soort afscheiding, of naast de toekomstige serre. Voor de blauwe bessen zullen we wel een verhoogd bed aanmaken – gevuld met compost en (sorry) turf. Zo krijgen ze in de winter zeker en vast geen natte voeten.

Nu de fruittuin zo goed als op punt staat – en door een rekenfout wat groter is uitgevallen – besef ik ook dat ik niet meer met verhoogde bedden ga werken (de uitzondering daar gelaten). Die nemen ook veel meer plaats in en daar kan je niet zoveel mee spelen. Met andere woorden, ik ga echt meer de beddenstructuur van Charles D volgen. Dat spaart ook een heleboel aan materiaal en dus ook geld uit. Er komt enkel een semi-vast pad in het midden.

Voor de lijstjes mensen en geïnteresseerden onder ons (nota: RGF staat voor ziekte-tolerante(re) rassen):

Appel:

  • President Roulin (RGF)
  • Gris Braibant (RGF)
  • President van Dievoet (RGF)
  • Discovery
  • James Grieve
  • Alkmene
  • Gravenstein
  • Reine des Reinettes
  • Topaz
  • Melrose
  • Lombarts Calville

Peer:

  • Clapp’s
  • Bonne Louise d’Avranches
  • Jeanne d’Arc
  • Conference
  • Doyenné du Comice
  • Comtesse de Paris
  • Bronzée d’Enghien (RGF)

Pruim:

  • Opal

Kers & Kriek:

  • Early Rivers
  • Kordia
  • Schaarbeekse kriek (RGF)

Vijg:

  • De Portogallo

Amerikaanse Blauwe bes (mooie spreiding):

  • Bluecrop
  • Elliot
  • Patriot

Aalbessen:

  • Gloire des Sablons
  • Josta(-bes) (kruising)

Stekelbes:

  • Hinnonmaki Red

En zo zijn we ongeveer rond.